Tirza & Mariska over vrouwelijk leiderschap en kracht in jezelf vinden

Mariska Lekkerkerker

Mariska Lekkerkerker (46) staat samen met haar broer Niels aan het hoofd van de Lekkerkerker Group (120 medewerkers) in Lopik. Het bedrijf heeft een tak heeft dat zuivelmachines reviseert en verkoopt en een tak dat roomkaasproducten produceert. Mariska stapte ruim een jaar geleden uit de rol van algemeen directeur om zich vanuit het bestuur meer te richten op de lange termijnvisie van het bedrijf. Ze stuurt op verdere ontwikkeling van de organisatiecultuur, innovatie en een duurzame positionering passend bij de strategie van de onderneming. In de afgelopen jaren merkte ze dat door de dagelijkse dynamiek binnen de directie en het management onvoldoende ruimte was om verder vooruit te denken. Na een periode van ingrijpende veranderingen op zowel zakelijk- als privévlak geeft het voldoening om nu echt goed met deze thema’s aan de slag te kunnen. Ze woont met haar zoon en dochter in Ouderkerk aan de Amstel.

Daar gaan we even op door. Hoe hebben hun rollen binnen het bedrijf zich ontwikkeld?

Tirza: ‘Mijn aandacht ligt nu echt puur organisatorisch, op de mensen en de ontwikkeling van mensen en positionering van ons bedrijf naar de klant, hoe we ons daarin willen opstellen. Dat is bij ons – zoals eigenlijk in de hele transportbranche – jarenlang op dezelfde manier gegaan. En ik vind dat geen gelijkwaardige en gezonde manier in een wereld die inmiddels compleet is veranderd en om daadkrachtige bedrijven vraagt die echt impact kunnen maken op thema’s zoals bijvoorbeeld duurzaamheid. Op dit moment zit mijn focus helemaal op de organisatie: hoe we werken, hoe we beter kunnen en vooral hoe onze mensen zich ontwikkelen. Want laten we eerlijk zijn, zonder een sterk team ben je nergens. Ik wil dat onze medewerkers groeien, dat ze lol hebben in hun werk en dat klanten ons niet alleen zien als een transportbedrijf, maar als dé logische keuze. Dit is voor mij niet zomaar werk; het is iets waar ik persoonlijk in geloof en altijd in zal blijven verdiepen en aan zal sleutelen. Mijn eigen ontwikkeling en die van het bedrijf gaan hand in hand—soms schuur ik wat bij, soms duwt het bedrijf mij vooruit. En dat spel, die dynamiek, maakt het juist zo interessant. We willen gewoon een gelijkwaardige samenwerking. We maken echt impact en daar moet je voor gekend en gezien worden.’ Mariska: ‘Absoluut. Ik ben, toen ik begon in ons bedrijf, ook aan de slag gegaan met de samenwerkingen met onze afnemers. We wilden dat rechtstreeks gaan doen, zonder tussenpersoon. Daarvoor moesten we wat dingen anders organiseren. Daar ben ik me in eerste instantie in gaan vastbijten. Gaandeweg hebben we ook keuzes gemaakt om een aantal van onze bedrijven te verkopen, waardoor we ons nu goed kunnen focussen op onze machine-activiteiten en roomkaasproductie waar we een forse groei doormaken. Dat was voor mij een moment om naar een andere rol te groeien. Ik ben het even wat rustiger aan gaan doen. Er speelde in die jaren daarvoor zowel zakelijk als privé veel, het was een hele turbulente tijd, met veel druk. Toen we uiteindelijk een deel van het bedrijf verkochten, heb ik pas op de plaats gemaakt. Even bijkomen en nadenken wat ik met mijn toekomst wilde. Ik bleef werkzaam op een laag pitje en ging daarna in een andere rol aan de slag. Onze financieel directeur nam mijn taak als algemeen directeur food over en ik ben verantwoordelijk geworden voor de langetermijnstrategie, cultuur, innovatie en verduurzaming voor beide bedrijfstakken. Wie willen we zijn, nu en over vijf tot tien jaar? Dat gaat in mijn beleving veel over de ziel van onderneming. Daar hou ik me graag mee bezig.’

Net als Mariska maakte ook Tirza in haar persoonlijke leven het nodige mee. Tot een moment van
bewustwording enorme veranderingen in gang zette.

Tirza: ‘Voor mij was er geen weg mee terug. Toen mijn dochter na vijf maanden zwangerschap stil werd geboren, koos ik er bewust voor om haar zonder pijnbestrijding te baren. Die keuze markeerde een keerpunt en daar ben ik pas later in het proces achter gekomen. Ik wilde alles voelen, omdat ik diep van binnen wist dat het leven me uitdaagde om niet te vluchten, maar te voelen en daar opnieuw verantwoordelijkheid voor te nemen. Drie maanden later volgde mijn scheiding, terwijl ik in het bedrijf werd geconfronteerd met complexe juridische kwesties. Het voelde als een storm die alles dreigde weg te vagen. Maar juist daar, op dat breekpunt, maakte ik een keuze: als ik iets van het leven wilde maken, moest ík dat doen. Niemand anders. Ik heb mezelf opnieuw uitgevonden, laag voor laag, door alles aan te kijken en erdoorheen te gaan. Het was een proces van jaren, waarin ik leerde dat ware kracht niet ligt in weerstand, maar in volledige aanwezigheid. In voelen, leren en steeds weer opstaan. Want leiderschap begint daar waar je besluit niet langer te overleven, maar écht te leven.’ Mariska: ‘Heb je toen iets in jezelf aangeboord wat er al in zat?’ Tirza: ‘Dat denk ik wel. Ik was me ervan bewust dat ik mijn leven had laten leiden door alles en iedereen om me heen. Dat wilde ik niet meer.’ Mariska: ‘Je wilde de regie terugpakken.’ Tirza: ‘Ja. Ik voelde heel sterk dat ik echt verantwoordelijkheid voor mezelf moest gaan nemen en daar ben ik sindsdien vol voor gegaan.’

Tirza volgde de ene training na de andere. Ze leerde in korte tijd gigantisch veel qua persoonlijke ontwikkeling en leiderschap in een brede context.

Tirza: ‘Ik was me ervan bewust dat mijn geregelde afwezigheid in het bedrijf impact had, maar ik besefte ook dat deze periode essentieel was voor zowel mijn persoonlijke groei als voor de toekomst van ons bedrijf. Het was een noodzakelijke stap en is uiteindelijk wel het fundament waarop wij nu verder bouwen, zowel zakelijk als persoonlijk. Mijn broer heeft ook gekozen voor deze ontwikkeling, wat essentieel was voor onze gezamenlijke visie en begrip. Zonder die onderlinge steun zouden we niet dezelfde richting hebben kunnen opgaan.’ Mariska: ‘Ik ben wel benieuwd hoe jullie die kijk naar jezelf en de organisatie hebben vertaald naar de rest van het team. Dat lijkt me uitdagend.’ Tirza: ‘Daar kan ik wel een boek over schrijven. Het is een mooi en soms moeizaam proces geweest. We zijn met kleine stapjes begonnen maar mensen voelen aan je energie dat je veranderd bent. Ze gaan anders op je reageren, en daarin werd ik ook weer gespiegeld. Er ontstonden andere gesprekken en andere manieren van werken. Er was nieuwe, leukere energie. Ik had zelf ook de angst ontwikkeld om mensen kwijt te raken, maar als je andere ideeën hebt, dan kan dat gebeuren. Daar moet je je bij neerleggen en dan ook weer leren loslaten. Ben jij ook zo bewust met je eigen ontwikkeling bezig geweest?’ Mariska: ‘Ik heb daar de afgelopen jaren zeker slagen in gemaakt, al ben ik niet zo diepgegaan als jij. Ik leerde in dat proces ook dat je op een andere manier naar je bedrijf kunt kijken, dan puur alleen wat je tijdens je studie leert. Meer met een holistische benadering; hoe lopen bepaalde processen tussen mensen en hoe ontstaat er een goede flow in je bedrijf? Die flow heb ik lange tijd niet ervaren toen het minder ging. Ik denk ook dat we dat niet sterk genoeg hebben durven neerzetten en ons te veel lieten leiden door de waan van de dag. Nu denken we verder vooruit. Welke plek willen we straks innemen? Op basis daarvan maken we keuzes die gaan over de blauwdruk van de onderneming. Zelf ben ik niet zo van een slachtofferrol, ook niet toen het langere tijd moeilijk was. Het past denk ik ook niet bij ondernemen. Je kijkt altijd wat je zelf kan doen om een situatie beter te maken. Volledige controle bestaat niet. Je kunt een bepaald doel nastreven maar er gebeuren gewoon dingen om je heen die buiten je invloedssfeer liggen. Ook hier draait het weer om hoe je daarmee omgaat.’ Tirza: ‘Daar heb je keuzes in. Er ontstaan altijd wel weer ideeën over hoe je ergens mee om moet gaan. Zelfs turbulentie is niet voor altijd.’

Gestructureerde ochtendroutines zijn tegenwoordig een hit op social media. Hebben Mariska en Tirza ook zulke routines om sterk voor de dag te komen?

Mariska: ‘Oh, dat vond ik echt de lastigste vraag die ertussen zat, ha ha. Maar jij hebt er misschien wel een antwoord op.’ Tirza: ‘Ja, een van de dingen die ik doe is dat ik heel vroeg op sta, tussen 5 en 6 uur. Dan heb ik een moment voor mezelf voordat de dag begint en mijn zoon wakker is. De ene keer bereid ik mijn eten voor, een andere keer ga ik sporten. En ik heb tegenwoordig een hond, die laat ik dan ook uit.’ Mariska: ‘Dat is dus ook mijn antwoord! Dat is het enige wat ik kon bedenken: de kinderen richting school krijgen en de hond uitlaten.’ Tirza: ‘Ik wilde eigenlijk nooit een hond, maar mijn zoon wilde het graag. Inmiddels vind ik het heerlijk om ’s ochtends met de hond buiten te lopen. Je hoeft dan nog even niks.’ Mariska: ‘Onze hond liet zichzelf altijd op het erf uit. Maar nu ben ik verhuisd en moet ik hem zelf uitlaten. Dat is een nieuw ritueel. Ik vind het fijn en het geeft ook wel energie, maar ik moet nog even het juiste ritme vinden. Mijn oudste gaat vrij laat naar bed, dus ik heb weinig tijd voor mezelf over. Misschien moet ik ook maar eens wat eerder op gaan staan.’

Tijdens het gesprek staat al de hele tijd een prachtig gouden beeld naast Tirza, haar persoonlijke item.

Tirza: ‘Dit is een beeld met een vrouwen- en mannenhand in elkaar verstrengeld en staat voor mij symbool voor samenwerken. Specifiek als broer en zus samen, mannen en vrouwen. Ik zie de samenwerking met mijn broer als zo waardevol en echt een hele mooie reis om samen te maken. Maar het staat voor mij ook voor de vrouwelijke en mannelijke kant in mezelf.’ Mariska: ‘Ik kan hem dan ook wel meenemen, dat past ook helemaal bij ons! Voor mij heeft het kettinkje dat ik om heb – en eigenlijk altijd draag – veel betekenis. Er zitten twee dingen aan: een geboortesteentje dat ik van vriendinnen kreeg voor mijn 45ste verjaardag en een hangertje dat ik zelf kocht. Die hangertjes geven mij kracht in de dingen die ik doe. En helpen me eraan herinneren dat je ook in de dingen die moeizaam zijn, de kracht kunt vinden om te doen wat je wil realiseren.’

Moeten we het niet nog even over die broers hebben?

Mariska: ‘Ja, laten we het daar eens over hebben! Ik vind het samenwerken met m’n broer heel mooi en het heeft zich op een goede manier ontwikkeld. We hebben allebei onze eigen verantwoordelijkheid genomen en elkaar daarin de ruimte gegeven. Onze karakters en vaardigheden vullen elkaar mooi aan.’ Tirza: ‘Dat is bij ons ook zo. Ik heb altijd een bijzondere band gehad met mijn broer en ik vind het heel mooi dat we ons in ons leven zo met elkaar hebben kunnen ontwikkelen en samen ergens aan bouwen. Heeft het samenwerken met je broer jou nooit in de weg gezeten?’ Mariska: ‘Natuurlijk, het brengt altijd uitdagingen met zich mee om met familie te werken. Al is het maar omdat je elkaar ook privé ziet. Maar zolang je daar duidelijke afspraken over maakt, kun je daar echt je weg wel in vinden.’ Tirza: ‘Ik heb ook wel eens gedacht dat onze broer/zus-band ons in de weg zat, maar ik heb geleerd en ervaren dat tussen de meningsverschillen en onenigheden in, juist de ruimte ligt voor groei. Als er iets in de weg zit, is dat een mooie kans om te kijken wat je ermee kunt.’

Hoe blijven deze twee powervrouwen – ik noem ze lekker toch zo – gemotiveerd? Ook in moeilijke tijden?

Tirza: ‘Door letterlijk en figuurlijk in beweging te blijven. Altijd te blijven ontwikkelen, lezen, inspiratie opdoen en mezelf openstellen voor nieuwe dingen. Daarmee hou ik mezelf op de been.’ Mariska: ‘Ik begrijp wat je zegt. Kunnen doorgaan heeft ook te maken met de grondslag die je in je hebt. Ik leef heel erg in het moment.  Ik sta op en denk: nieuwe ronde, nieuwe kansen. Ik leef in het moment en draag mijn zorgen niet continu bij me. Natuurlijk zijn er ook zorgen, maar die zijn er in het moment en ik neem dat niet mee naar huis. Daardoor heb ik voldoende momenten tussendoor om weer op te laden.’

Komt daar nog wel eens motiverende muziek aan te pas?

Mariska: ‘Ik heb niet echt een specifiek nummer wat ik luister, maar ik vind het soms wel lekker om wat stevigere muziek op te zetten, Imagine Dragons ofzo. Dat geeft goede energie.’ Tirza: ‘Bij mij ligt het er een beetje aan wat ik wil bereiken. Als ik echt even in mezelf wil duiken, dan zet ik graag “Beyond” van Tina Turner op, een spiritueel nummer. Maar ik kies ook wel eens voor een lekker uptempo nummer als ik mezelf wil motiveren. En soms is stilte ook fijn.’ Mariska: ‘Daarom laten we zo graag de honden uit!’