Aandacht als kompas voor een duurzame bezoekerseconomie in Utrecht

‘Vanuit Utrecht & Partners zien wij aandacht als het kompas voor een duurzame bezoekerseconomie: een economie die economische waarde toevoegt, maatschappelijke meerwaarde creëert en bijdraagt aan het profiel van stad en regio’, aldus Cor Jansen. ‘Die koers bepalen we niet alleen. De kracht van Utrecht zit in aandacht voor en focus op samenwerking. Met culturele instellingen, kennispartners, ondernemers, hoteliers, gemeente en provincie. Samen bouwen we aan een integrale, consistente en geloofwaardige positionering van Utrecht.’

Kwaliteit boven kwantiteit

Utrecht is geen massabestemming en dat moet het ook niet willen zijn. Waar andere “wereldsteden” tientallen miljoenen overnachtingen tellen, groeit Utrecht gecontroleerd. Dat biedt ruimte om bewust te sturen op kwaliteit boven kwantiteit: niet méér bezoekers, maar de juiste bezoekers, op het juiste moment en op de juiste plek.

Het grootste deel van het bezoek aan Utrecht is dagbezoek. Toch zit de meeste economische waarde in het meerdaags verblijfsbezoek. Slechts zeven procent van het totale bezoek betreft een overnachting, maar deze bezoekers besteden, los van de overnachtingskosten, bijna drie keer zoveel als dagbezoekers.

Binnen het verblijfsbezoek is de zakelijke markt cruciaal. In 2025 was 29 procent van alle hotelovernachtingen in Utrecht zakelijk. Zakelijke bezoekers zorgen voor spreiding in tijd, versterken de midweek en dragen bij aan werkgelegenheid in horeca, cultuur en dienstverlening.

De zakelijke bezoeker: divers en profielversterkend

De zakelijke, duurzame bezoeker is geen uniforme doelgroep. Het zijn bezoekers van Le Guess Who?, Festival Oude Muziek of ILFU. Het zijn deelnemers aan congressen op het Utrecht Science Park, bezoekers van evenementen in de Jaarbeurs en gasten van academische bijeenkomsten van de Universiteit Utrecht.

Wat hen bindt, is dat zij Utrecht bewust kiezen als plek om te verblijven. Ze komen voor kennis, inspiratie, cultuur en ontmoeting. De Utrechtse culturele sector trekt bovendien voor ongeveer de helft publiek van buiten de provincie. Dat onderstreept het belang van voldoende overnachtingsmogelijkheden.

Cor: ‘Vanuit het Utrecht Convention Bureau, onderdeel van Utrecht & Partners, maken we samen met partners in de Utrechtse Congres Alliantie gerichte keuzes voor profielversterkende congressen. We richten ons op bijeenkomsten die passen bij het DNA van Utrecht: Life Sciences, Sustainability en Smart/Digital. Niet het volume staat centraal, maar inhoudelijke aansluiting en impact. Zo versterken evenementen het kennis- en innovatiprofiel van stad en regio: Utrecht, Heart of Health. En uit recent onderzoek blijkt dat 41 procent van de zakelijke bezoeker het verblijf in Utrecht verlengt, en zo dus van extra waarde is.’

Beperkte hotelcapaciteit: een strategisch risico

Tegen deze achtergrond is het tekort aan hotelkamers geen detail, maar een strategisch vraagstuk. De gemiddelde hotelbezetting in Utrecht ligt rond de 74 procent. Tijdens grote congressen en evenementen zit de stad echter regelmatig vol, terwijl in de qua inwoneraantal en bedrijvigheid groeiende stad, de komende jaren nauwelijks nieuwe capaciteit wordt toegevoegd.

‘Dat raakt direct aan onze geloofwaardigheid als congres- en evenementenstad. Wanneer wij internationale congressen acquireren die passen bij ons profiel, maar onvoldoende overnachtingscapaciteit kunnen bieden, dreigt onze gezamenlijke ambitie onhaalbaar te worden. Het risico is dat congressen uitwijken naar andere steden en dat Utrecht een kleinere rol speelt in internationale kennisuitwisseling.’

Ook profielversterkende culturele festivals worden geraakt. De door de verhoging van de BTW en de toeristenbelasting stijgende hotelprijzen en kosten voor artiesten en makers, zetten grote druk op toegankelijkheid en reputatie. Het tekort aan betaalbare hotelkamers werkt daarmee als een “kurk op de fles” van een duurzame bezoekerseconomie. ‘Juist de bezoekers die wij willen aantrekken, meerdaags, cultureel en zakelijk, zijn afhankelijk van voldoende en betaalbare overnachtingsmogelijkheden.’

Samen verantwoordelijkheid nemen

Utrecht & Partners kan hierin niet aan de zijlijn blijven staan. ‘Onze rol is om dit vraagstuk te agenderen en te onderbouwen met feiten en economische impactanalyses. Door inzichtelijk te maken wat de effecten zijn op congressen, cultuur, werkgelegenheid en stedelijke economie, kan het gesprek worden gevoerd op basis van inhoud in plaats van beeldvorming.’

‘Dat doen we samen met onze partners: binnen de Utrechtse Congres Alliantie, met kennisinstellingen, de cultuursector, hoteliers en de regio. Alleen met een gezamenlijk en consistent verhaal kunnen we bestuur en gemeenteraad voorzien van nuance, economische duiding en een langetermijnperspectief.’

‘Onze gezamenlijke positionering mag geen papieren werkelijkheid worden. Beloftes aan de markt en aan partners moeten uitvoerbaar zijn. Dat vraagt om een proactieve en soms opiniërende opstelling — niet politiek gekleurd, maar zelfbewust en gebaseerd op feiten en analyse.’

Aandacht als strategische keuze

De toekomst van Utrecht vraagt om aandachtige keuzes. Aandacht voor economische waarde, voor leefbaarheid en voor de randvoorwaarden die nodig zijn om ambities waar te maken. ‘Een duurzame bezoekerseconomie realiseren we niet alleen. Dat doen we in Utrecht heel nadrukkelijk samen. Door richting te geven, feiten te delen en verantwoordelijkheid te nemen, geven we Utrecht beter door aan volgende generaties. Dat is niet alleen onze positionering van Utrecht als kloppend hart van een gezonde samenleving “Utrecht heart of health”, maar vooral ook de kracht van de Utrechtstijl – door te delen kunnen we vermenigvuldigen – samenwerking. De kracht van Utrecht zit in aandacht voor en focus op samenwerking’

www.utrechtpartners.nl